ด้ายและเข็ม

25/07/2026

ลูกนิมิต
คือลูกหินกลมที่ฝังเพื่อบอกเขตอุโบสถหรือโบสถ์ เพื่อพระสงฆ์ได้ใช้เป็นที่ประกอบสังฆกรรม
นิมิต แปลว่า เครื่องหมาย โดยฝังอยู่ในดินใต้แท่นหินที่เรียกว่าใบเสมา
สมัยพุทธกาล พระพุทธเจ้าได้ส่งภิกษุออกไปเผยแพร่ศาสนาตามดินแดนต่างๆ กำหนดให้ภิกษุเหล่านั้นต้องประชุมร่วมกัน ทำสังฆกรรม ปฎิบัติกิจของสงฆ์ เช่นการสวดปาฎิโมกข์ บวชภิกษุใหม่ การกรานกฐิน และการปวารณากรรม ฯลฯ ในเขตแดนที่กำหนดไว้เท่านั้น เรียกว่า การผูกสีมา มี 8 ประการคือ ภูเขา ศิลา ป่า ต้นไม่ จอมปลวก ถนน แม่น้ำ และน้ำนิ่ง
ทว่านิมิตเหล่านี้ล้วนเกิดจากธรรมชาติ เมื่อผ่านกาลเวลาย่อมคลาดเคลื่อนเปลี่ยนแปลงไป
ต่อมาจึงใช้เครื่องหมายที่มีความทนทานขึ้น โดยใช้หินก้อนกลมฝังลงในดิน เพื่อบอกเขตพื้นที่ของสงฆ์ เกิดเป็นพิธีฝังลูกนิมิตขึ้นมา เรียกว่า ผูกพัทธสีมา จากนั้นจึงจะไปขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตจากพระมหากษัตริย์ ซึ่งเรียกว่าการขอ วิสุงคามสีมา
ลูกนิมิต จะมี 9 ลูก ลูกเอก จะเป็นประธานของลูกนิมิตทั้งหมด แสดงการบูชาพระพุทธเจ้า อีก 8 ลูกจะจัดวนไปรอบทั้ง 8 ทิศบูชาอัครสาวกสำคัญ
เชื่อกันว่าใครทำบุญปิดทองฝังลูกนิมิตจะได้บุญมาก ในอรรถกถาบาลี กล่าวไว้ถึงบุญ 6 ประการคือ
1 ไม่มีโรคภัยไข้เจ็บ ปราศจาก อุปัททวะ
2 ไม่เกิดในตระกูลต่ำ
3 หากเกิดในมนุษย์โลกจะเกิดในวรรณะกษัตริย์
4 หากเกิดในเทวโลกจะเกิดเป็นท้าวสักกะเทวราช
5 จะสมบูรณ์ด้วยทรัพย์ และมีผิวพรรณผ่องใส
6 มีอายุยืน
สิ่งที่ใช้ในการปิดทองฝังลูกนิมิต มีดอกไม้ธูปเทียน ทอง ดินสอ กระดาษเขียนชื่อ คำอธิษฐาน เข็ม และด้าย
เข็มมีความหมายถึงสติปัญญาเฉียบแหลมคม ส่วนด้ายหมายถึงอายุขัยที่ผาสุกยืนยาว โดยทั่วไปวัดที่จัดพิธีผูกพัทธสีมาฝังลูกนิมิต จะจัดให้มีการเฉลิมฉลอง7 วัน7 คืน เพื่อให้พุทธศาสนิกชนได้มาร่วมทำบุญร่วมกับทางวัด