18/05/2025
Tác phẩm: VIỆT NAM CHÍNH THỨC ÁP DỤNG NGHỊ ĐỊNH 168/NĐ-CP VỀ XỬ PHẠT GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TỪ 1/1/2025
Tác giả: Trần Thị Trang - K12E - Đội Nội Dung
_____________________________
Giao thông đường bộ đóng vai trò quan trọng trong đời sống hằng ngày, giúp kết nối con người và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, vấn đề vi phạm an toàn giao thông ngày càng trở nên nghiêm trọng, gây ra nhiều hậu quả đau lòng. Từ những hành vi tưởng chừng như nhỏ bé cho đến các vi phạm nghiêm trọng, tất cả đều tiềm ẩn nguy cơ tai nạn và ảnh hưởng đến trật tự xã hội. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng này, hậu quả ra sao và cần có những giải pháp gì để khắc phục? Từ vấn đề trên, Nghị định số 168/2024/NĐ-CP được Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành ngày 26/12/2024 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và quy định trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe đối với người điều khiển các loại phương tiện vi phạm quy tắc giao thông đường bộ. Nghị định này thay thế Nghị định số 100/2019/NĐ-CP và các sửa đổi, bổ sung trước đó.
Từ trước đến nay, hành vi vi phạm giao thông đường bộ ở nước ta luôn là một vấn đề nóng bỏng, đáng lo ngại và được mọi người quan tâm nhiều nhất trong xã hội. Đối tượng chủ yếu vi phạm giao thông đường bộ thường là những người điều khiển phương tiện cơ giới như ô tô, xe máy và xe đạp điện. Trong đó, người lái xe máy và ô tô là những đối tượng vi phạm phổ biến nhất. Việc vi phạm giao thông đường bộ không chỉ gây mất trật tự, an toàn xã hội làm tổn thất về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến tính mạng và sức khỏe, bao gồm cả người lái xe, hành khách và người đi bộ khi tham gia giao thông. Dù đã có nhiều biện pháp tuyên truyền và xử lý nghiêm khắc, nhưng tình trạng này vẫn chưa có dấu hiệu thuyên giảm. Một trong những nguyên nhân chính là do ý thức kém của người tham gia giao thông, khi nhiều người không chấp hành đúng các quy định của pháp luật như hành vi vượt đèn đỏ, đi sai làn đường quy định, không đội mũ bảo hiểm, sử dụng rượu bia và các chất kích thích khi lái xe, phóng nhanh vượt ẩu,... Các sự cố tai nạn giao thông vẫn xảy ra ở mức cao, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.
Thực trạng của xã hội Việt Nam trước khi Nghị định 168/2024/NĐ-CP có hiệu lực, tình hình vi phạm pháp luật giao thông đường bộ ở nước ta vẫn diễn ra rất nghiêm trọng, đặc biệt là trong các hành vi vi phạm tốc độ, nồng độ cồn và không đội mũ bảo hiểm. Theo Cục Cảnh sát giao thông của Bộ Công an, trong năm 2024 lực lượng Cảnh sát giao thông đã kiểm tra, xử lý hơn 3 triệu trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ, phạt tiền gần 6.000 tỷ đồng; tước khoảng 600.000 giấy phép lái xe, bằng, chứng chỉ chuyên môn, 1 triệu phương tiện các loại. Mặc dù đã giảm so với các năm trước đó, nhưng tỷ lệ tai nạn giao thông vẫn ở mức cao và là vấn đề nghiêm trọng của xã hội.
Sự thay đổi lớn kể từ sau khi Nghị định 168/2024/NĐ-CP có hiệu lực, đã mang lại những thay đổi đáng kể trong việc xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông. Cụ thể, từ ngày 01/01/2025 đến ngày 14/3/2025, lực lượng Cảnh sát giao thông toàn quốc đã phát hiện, xử lý 578.075 trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông (TTATGT); tước quyền sử dụng giấy phép lái xe (GPLX), chứng chỉ chuyên môn 43.195 trường hợp, 58.578 GPLX bị trừ điểm; tạm giữ 166.773 phương tiện (2.964 ô tô, 157.795 mô tô, 6014 phương tiện khác); so với cùng kỳ, xử phạt giảm 299.111 trường hợp (giảm 38,8%), trong đó: xử lý vi phạm nồng độ cồn 121.861 trường hợp, so với cùng kỳ giảm 115.468 trường hợp (giảm 48,7%); vi phạm tốc độ 138.725 trường hợp, so với cùng kỳ giảm 74.919 trường hợp (giảm 35,1%); vi phạm phần đường, làn đường 24.042 trường hợp; không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông 453 trường hợp; vi phạm về mũ bảo hiểm 52.872 trường hợp; phương tiện quá hạn hoặc hết hạn kiểm định 331 trường hợp,... Tai nạn giao thông có chuyển biến rõ rệt, giảm cả 3 tiêu chí so với cùng kỳ năm trước và thời giam trước liền kề. Cụ thể, toàn quốc xảy ra 3.535 vụ tai nạn giao thông đường bộ, làm chết 1.933 người, bị thương 2.436 người. So với thời gian trước liền giảm 1.288 vụ (giảm 26,71%), giảm 451 người chết (giảm 18,92%), giảm 950 người bị thương (giảm 28,06%); so với cùng kỳ năm 2024 giảm 1.635 vụ (giảm 31,62%), giảm 290 người chết (giảm 13,05%), giảm 1.621 người bị thương (giảm 39,96%). Những số liệu trên đã cho thấy, Nghị định 168/2024/NĐ-CP đã giảm thiểu được tai nạn và cải thiện tình hình an toàn giao thông ở nước ta.
Khi so sánh luật giao thông đường bộ của nước ta với luật giao thông đường bộ của các nước trên thế giới mà cụ thể là Australia thì đều có mục đích chung là bảo đảm an toàn cho người tham gia giao thông. Tuy nhiên có những khác biệt rõ rệt giữa hai quốc gia. Như ở Australia, luật giao thông đường bộ được thực thi chặt chẽ hơn với mức phạt cao và quy trình cấp bằng lái rất nghiêm ngặt, đồng thời mức phạt đối với hành vi vi phạm pháp luật khá cao và thực thi vô cùng nghiêm khắc. Ví dụ, việc vượt đèn đỏ ở Australia có thể bị phạt tiền lên đến vài trăm đô la và có thể bị tước bằng lái xe. Trong khi đó, ở Việt Nam việc cấp bằng khá dễ dàng và thủ tục đơn giản, mức phạt cho các hành vi vi phạm giao thông như vượt đèn đỏ hay không đội mũ bảo hiểm thường không cao và đôi khi việc thực thi chưa nghiêm ngặt. Mặc dù có sự cải thiện trong việc quản lý các hoạt động giao thông, nhưng còn một số khó khăn nhất định trong việc thực thi và nâng cao ý thức thực hiện nghiêm các quy định pháp luật của người dân.
Việc quy định và thực hiện nghiêm túc Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ và Nghị định 168/2024/NĐ-CP ở nước ta đã có những tác động mạnh mẽ đến ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông, được đông đảo quần chúng nhân dân đánh giá. Nghị định này đã cụ thể hóa việc xử phạt các hành vi vi phạm giao thông một cách chặt chẽ hơn, đồng thời áp dụng hình thức trừ điểm và phục hồi điểm giấy phép lái xe, tạo ra cơ chế răn đe hiệu quả. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc triển khai Nghị định 168/2024/NĐ-CP vẫn gặp một số khó khăn. Đó là vấn đề về sự đồng bộ trong việc áp dụng các công nghệ giám sát và xử phạt vi phạm giao thông trên toàn quốc, khiến cho việc thực thi nghị định chưa đạt được hiệu quả cao nhất. Ngoài ra, mức phạt tiền trong nghị định mặc dù có tăng, nhưng đối với một số trường hợp vi phạm, người dân vẫn chưa đủ sợ hãi để thay đổi hành vi. Một số người vẫn thờ ơ và tiếp tục vi phạm, do họ cảm thấy mức phạt chưa đủ răn đe. Từ khi thực hiện Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt giao thông đường bộ, xã hội phân chia làm hai luồng ý kiến trái ngược nhau. Một bên cho rằng việc tăng mức phạt là cần thiết để răn đe và giáo dục người tham gia giao thông, góp phần xây dựng văn hóa giao thông an toàn và văn minh. Bên cạnh đó, một số người dân bày tỏ sự lo ngại về mức phạt tăng cao, cho rằng điều này có thể gây khó khăn cho những người tham gia giao thông vô tình vi phạm.
Nhìn chung, Nghị định 168/2024/NĐ-CP đã giải quyết được những vấn đề quan trọng có lợi đối với trật tự an toàn giao thông, tạo sự chuyển biến tích cực trong ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông. Nếu các cá nhân, tổ chức cố ý hoặc vô ý thực hiện hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính hoặc hình sự theo quy định chung của pháp luật.
Để cải thiện tình trạng vi phạm trật tự an toàn giao thông trên toàn nhà nước, cần triển khai nhiều phương pháp đồng bộ có hiệu quả thống nhất. Thứ nhất, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến về pháp luật giao thông để nâng cao ý thức của người dân khi tham gia giao thông đường bộ. Thứ hai, tăng cường việc tuần tra, kiểm soát và xử phạt có nghiêm minh đối với các hành vi vi phạm pháp luật, ngăn ngừa hành vi tái phạm. Thứ ba, cần đầu tư nâng cấp các cơ sở hạ tầng giao thông, đèn tín hiệu ở các khu vực nhiều phương tiện di chuyển, cải thiện các hệ thống biển báo giao thông giúp người tham gia giao thông được thuận lợi và linh hoạt tuân thủ các quy định. Thứ tư, ứng dụng các công nghệ hiện đại để giám sát giao thông, quản lý giao thông gián tiếp như lắp các camera an ninh và các thiết bị theo dõi ở nhiều tuyến đường nhằm kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm an toàn giao thông. Thứ năm, khuyến khích các cá nhân và tổ chức tham gia vào các hoạt động đảm bảo trật tự an toàn giao thông để xây dựng và bảo vệ nhà nước với môi trường ổn định và văn minh. Cuối cùng, người dân nên tìm hiểu kỹ thông tin từ các nguồn đáng tin cậy để tránh bị ảnh hưởng bởi những thông tin sai lệch dẫn đến những tình huống, cách thức hoạt động trái với quy định của pháp luật Việt Nam.
Trên hành trình xây dựng một môi trường giao thông an toàn và văn minh, mỗi hành động vi phạm không chỉ là sự thiếu tôn trọng pháp luật mà còn đặt cược quá cao về tính mạng và tương lai của chính chúng ta. Từ đó mà Nghị định 168/2024/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về giao thông đường bộ tại Việt Nam. Con người Việt Nam sống trong môi trường xã hội phát triển nhất định, để bảo vệ lợi ích cơ bản, tính mạng và tài sản của bản thân, gia đình cũng như toàn xã hội nói chung cần phát huy tối đa các vai trò của mình, nghiêm túc thực hiện các quy định mà pháp luật đã đề ra, chung tay xây dựng, bảo vệ và phát triển một xã hội văn minh, tiến bộ. Đồng thời, không ngừng hoàn thiện về mọi mặt của đời sống xã hội trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
