18/09/2026
MẤY HÔM NAY NHÓM MÌNH ĐẦY BÀI THẤM. MÀ BÀI ĐƯỢC NHIỀU LIKE NHẤT LẠI LÀ BÀI BỌC TÔN KÍN CẢ MẶT TƯỜNG.
Tôi ngồi đọc gần hết. Có bài trát xong mới hai tuần đã ngấm loang cả mảng. Có bài nhà ở ba năm, đã sơn chống thấm ba mặt ngoài, giờ nước từ tầng một rỉ lên tới tầng ba. Có bài nước đọng trên trần thạch cao rồi chảy xuống qua đúng lỗ đèn led. Có bài nhà ở tám năm, chân trần ố vàng từng vệt.
Và bên dưới bài nào cũng có một câu giống nhau. Thợ bảo sơn chống thấm là hết.
Bọc tôn quanh nhà thì hết thật. Nhưng khi mọi người phải tính tới chuyện bọc tôn, thì tôi nghĩ vấn đề không nằm ở loại sơn nào.
Tôi làm giám sát hai mươi năm. Xin kể lại chuyện này theo cách khác.
MỖI CHỖ GÂY THẤM ĐỀU CÓ MỘT HẠN CHÓT
Qua cái hạn đó rồi thì chỉ còn cách chữa, không còn cách phòng. Mà chữa thì tốn gấp nhiều lần, và ít khi dứt điểm.
Điều đáng nói là gần như toàn bộ hạn chót đều rơi vào phần thô. Tức là xong từ lâu trước cái ngày người ta nghĩ tới sơn chống thấm.
Dưới đây là sáu chỗ, kèm hạn chót của từng chỗ.
1. LỖ GIÁO. Hạn chót: trước khi trát mặt ngoài.
Thợ bắc giáo hay xuyên thanh qua tường cho chắc. Xây xong thì rút ra, để lại một hàng lỗ thủng suốt chiều dày tường. Ảnh thứ nhất tôi chụp ở một công trình, các mũi tên vàng chỉ đúng mấy cái lỗ ấy. Anh chị đếm thử xem một bức tường có bao nhiêu lỗ. Nhiều thợ chỉ chèn gạch qua loa xong trát vữa phủ lại cho phẳng, dễ bị co ngót và thấm nước mỗi khi mưa hắt vào tường.
Vệ sinh sạch lỗ, thổi hết bụi. Tưới ẩm quanh miệng lỗ để tường không hút nước của vữa. Chèn gạch kèm vữa xi măng cát, đập nhỏ gạch chèn tiếp cho chặt, không để khoảng trống. Gạch chiếm chỗ nên vữa ít lại, đỡ co ngót gây nứt.
Việc đúng hơn nữa là dựng giáo độc lập, cách tường đang xây ít nhất 50 mm, không tựa vào tường.
Trát ngoài xong rồi thì lỗ giáo biến mất khỏi tầm mắt. Vĩnh viễn.
2. MẠCH VỮA KHÔNG ĐẦY. Hạn chót: đúng buổi thợ đang xây hàng gạch đó.
Mạch ngang trung bình 12 mm, mạch đứng 10 mm, và các mạch đứng phải so le nhau ít nhất 50 mm. Con số thì đơn giản. Cái khó là mạch đứng thường bị bỏ qua, thợ xây nhanh thì chỉ rải vữa hàng ngang rồi đặt gạch xuống.
Tường mười mà mạch đứng rỗng thì nguy cơ thấm rất cao.
Chủ nhà đứng xem buổi xây thì nhìn được. Trát xong thì chịu.
3. TƯỜNG GIÁP RANH NHÀ HÀNG XÓM. Hạn chót: đúng lúc đang xây bức tường đó.
Đây là chỗ tôi muốn nói kỹ nhất, vì nó là cái hạn chót ngắn nhất trong sáu cái.
Tấm ảnh thứ 2 tôi đính kèm bài viết, ở một nhà tôi đi khảo sát. Tường ấy xây 10, giáp ranh với nhà bên cạnh. Nhà mình xây sau, nên khi xây lên thì thợ không còn chỗ mà đứng ở phía ngoài. Mặt ngoài bức tường đó chưa bao giờ được trát. Cả đời nó sẽ không được trát.
Anh chị nhìn các vệt sẫm rải rác trên ảnh. Nước ngấm qua thân tường, qua những chỗ mạch vữa không đầy, rồi hiện ra ở mặt trong thành từng đám. Mặt trong đã trát xong và chuẩn bị sơn.
Tường 10 thì chỉ có một lớp gạch. Không có lớp trát ngoài che chắn, nó gần như là tấm lọc nước.
Việc phải làm nằm ở đúng buổi thợ đang xây bức tường ấy.
Mạch vữa, nhất là mạch đứng, phải đầy. Không có lớp trát ngoài để chữa cháy thì bản thân mạch vữa chính là lớp chống thấm.
Xây tới đâu, còn với tay ra ngoài được thì miết mạch và quét chống thấm luôn đoạn đó, rồi mới xây tiếp lên. Xây xong cả bức rồi mới nghĩ tới là muộn.
Nếu biết trước nhà bên cạnh sẽ xây sát, thì mặt tường đó nên xây 220 thay vì 110. Tiền gạch thêm không đáng bao nhiêu so với việc sống chung với thấm.
Và mặt trong bức tường ấy nên trát bằng vữa có trộn phụ gia chống thấm, vì nó đang phải gánh vai trò mà lẽ ra mặt ngoài phải gánh.
Còn khi hai nhà đã xây kín rồi thì không ai chui vào giữa được nữa. Bịt khe bằng tôn lá ở phía trên là giải pháp hạn chế được phần nào chứ không triệt để.
4. CỔ ỐNG XUYÊN SÀN VÀ HỘP KỸ THUẬT. Hạn chót: trước khi cán nền và trát.
Chỗ ống xuyên qua sàn là một lỗ tròn được đổ chèn lại bằng vữa không co ngót. Chèn không kỹ thì nước theo mép ống đi xuống. Đúng cái cảnh nước chảy dọc đường ống trong hộp kỹ thuật mà mấy hôm nay có bác đăng.
Phải đục mở rộng miệng lỗ, chèn bằng vữa không co ngót, rồi mới phủ chống thấm ôm kín cổ ống.
Và trước khi láng vữa lát gạch, phải thử kín đường thoát nước, sau đó ngâm nước thử lớp chống thấm.
5. MÉP TIẾP GIÁP GIỮA TƯỜNG GẠCH VÀ CỘT DẦM BÊ TÔNG. Hạn chót: trước khi trát.
Gạch và bê tông co giãn khác nhau. Chỗ giáp nhau nứt một đường dọc, và nước theo đó vào.
Trước khi trát phải đóng lưới thép phủ kín mạch ghép, trùm về mỗi bên ít nhất 15 đến 20 phân. Việc này mất chừng nửa buổi cho cả căn nhà. Bỏ qua thì năm sau nứt.
Anh chị đứng ở nhà mình nhìn lên chỗ tường giáp cột, thấy một vệt nứt thẳng đứng chạy dài, thì thường là thiếu cái lưới ấy.
6. MÁI VÀ SÂN THƯỢNG. Hạn chót: trước khi cán nền lát gạch.
Chống thấm xong thì phải bịt lỗ thoát, ngâm nước thử, thường ngâm tối thiểu 24 giờ, rồi đứng ở dưới soi lên.
Đạt khi thỏa mãn 3 tiêu chí: Không rò rỉ. Không thấm loang mặt dưới. Không đọng nước trên bề mặt, tức là phải thoát hết theo dốc.
Lát gạch lên rồi mới phát hiện thấm thì phải đục lên mà làm lại.
CÒN CHUYỆN TRÁT
Trát tường thông thường dày không quá 12 mm, trát chất lượng cao không quá 15 mm. Trát trần 10 đến 12 mm. Mỗi lớp không quá 8 mm, dày hơn thì phải chia làm nhiều lớp mỏng hoặc đóng lưới thép.
Trát dày một lớp cho nhanh thì nứt và bộp. Chỗ bộp phải gõ ra mà trát lại, không được bả sơn đè lên. Bả sơn đè lên chỗ bộp là cách chắc chắn nhất để vài năm sau b**g cả mảng.
Trời nắng nóng hoặc khô hanh thì sau khi trát khoảng 24 giờ nên phun ẩm giữ cho mặt trát khỏi mất nước quá nhanh. Bỏ qua thì rạn chân chim, và nước đi theo vết rạn.
Khu vệ sinh với bếp thì vữa trát phải từ mác M7,5 trở lên hoặc vữa có khả năng chống thấm. Trát vữa thường ở đó là ẩm mốc chân tường sau vài mùa.
NÓI THẬT VỚI ANH CHỊ ĐANG Ở NHÀ ĐÃ THẤM
Nhà đã hoàn thiện mà nguyên nhân thấm từ kết cấu thì xử lý được, nhưng tốn và rất khó xử lý được hoàn toàn ngay lần đầu.
Việc cần nhất là tìm đúng đường nước, chứ không phải mua sơn tốt hơn. Nước vào một chỗ nhưng chảy ra một chỗ khác, có khi cách nhau cả tầng. Sơn phủ lên chỗ chảy ra thì nó lại chảy sang chỗ khác.
Có mấy chỗ đáng soi trước: lỗ giáo, khe giáp nhà bên, cổ ống, chân tường chắn mái, và mặt trên ô văng với bệ cửa sổ xem có bị đọng nước không.
Còn anh chị nào đang chuẩn bị xây, hoặc đang xây dở, thì tôi mong anh chị đọc lại sáu cái hạn chót ở trên. Sáu việc đó cộng lại không tốn thêm bao nhiêu tiền. Chủ yếu là tốn cái công đứng kiểm tra đúng lúc, và tốn việc chịu khó bảo thợ dừng lại nửa ngày.
Rẻ hơn bọc tôn quanh nhà rất nhiều.
Nguồn coppy
