13/04/2025
(ငလျင်အကြောင်းတစေ့တစောင်းအပိုင်း၁)
👷👷👷👷👷👷👷👷👷👷
ငလျင်ဘာကြောင့် လှုပ်သလဲ??
ပြတ်ရွေ့ကြောတစ်လျှောက်မှာရှိသည့် ကမ္ဘာအတွင်းပိုင်း မြေထုချပ်ကြီးများ အချင်းချင်းပွတ်တိုက်၍ ဒေါင်လိုက်ဖြစ်စေ၊ ဘေးတိုက်ဖြစ်စေ ရွေ့လျားခြင်းမှ ငလျင်လှိုင်း(Seismic Wave)များဖြစ်ပေါ်ပြီး ကမ္ဘာမြေလွှာများလှုပ်ရှားလာခြင်းကို ငလျင်လှုပ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုကြပါသည်။ အဓိကငလျင်လှိုင်း(Seismic Wave) (၄)မျိုးရှိပါသည်။ ကမ္ဘာအတွင်းပိုင်းတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည့် ငလျင်လှိုင်း Body Wave (၂)မျိုး(P Wave - အလျားလိုက်ရွေ့လျားသော လှိုင်း)နှင့် (S Wave - ဒေါင်လိုက်ရွေ့လျားသောလှိုင်း)တို့ဖြစ်ပြီး အဆိုပါငလျင်လှိုင်းများသည် မြေအောက်တွင်သာ သက်ရောက်မှုအများဆုံးရှိပြီး မြေပေါ်တွင် သက်ရောက်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိနိုင်ပါသည်။ ကမ္ဘာမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည့် ငလျင်လှိုင်း Surface Wave (၂)မျိုး( Love Wave-ရှေ့တိုးနောက်ဆုတ်ရွေ့လျားသည့် ငလျင်လှိုင်း)နှင့် Rayleigh Wave-အလျားလိုက်ရောဒေါင်လိုက်ရောရွေ့လျားသည့် ငလျင်လှိုင်း)တို့ ဖြစ်ပြီး အဆိုပါလှိုင်းတို့သည် လူသားတို့အတွက် အန္တရာယ်အပေးဆုံးနှင့် အဆောက်အဦးများ ပြိုကျပျက်စီးစေနိုင်သည့် ငလျင်လှိုင်းတို့ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော မန္တလေးငလျင်သည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့လှုပ်ရှားမှုကြောင့် စစ်ကိုင်းမြို့ ရေဂါးအင်းကို ဗဟိုပြု၍ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောတစ်လျောက်လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီးငလျင်ဗဟိုချက်နှင့် အနီးဆုံးတွင် အပျက်အစီးအများဆုံးဖြစ်ပွားမည် ဖြစ်သည် ။ (စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့သည် မြန်မာပြည်မြောက်ဖျားမှ တောင်ဖျားအထိ မိုင်ပေါင်း(၇၄၆မိုင်)ရှည်လျားသော ညာဘက်ဘေးတိုက်ရွေ့ လျားသည့် (Right Lateral Strike Slip Fault)အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ပြတ်ရွေ့ကြောတစ်လျှောက်ရှိ အဓိကမြို့ကြီးများဖြစ်သည့် မန္တလေး၊ ရမည်းသင်း၊ ပျဉ်းမနား၊ နေပြည်တော်၊ တောင်ငူ၊ ပဲခူးမှ မတ္တမ ပင်လယ်ကွေ့အထိ ဖြတ်သန်းနေသည့် ပြတ်ရွေ့ဖြစ်သည်။)
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အတိတ်က စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောတစ်လျောက် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငလျင်မှတ်တမ်းများကို မြေပုံတွင် ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်။
ငလျင်တိုင်းတာသည် ယူနစ်များ
ငလျင်တိုင်းတာသည့် ယူနစ် (၂)မျိုးရှိသည်။ Richter Scale (ကယ်လီဖိုးနီးယားမှ ငလျင်ပညာရှင် Charles F. Richterမှ ၁၉၃၅ခုနစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး ငလျင်လှိုင်းပမာဏကို အဂ်လိပ်အက္ခရာ 1,2,3,4ဖြင့် ဖော်ပြပါသည်)နှင့် Modified Mercalli Scale (ငလျင်လှုပ်ခတ်မှု ပြင်းအားပမာဏကို ရောမအက္ခရာ I, II, III, IVဖြင့် ဖော်ပြပါသည်)
Richter Scale
မိမိတို့၏ အနီးဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော ငလျင်၏ လှိုင်းပမာသည် ရစ်ချာစကေးဘယ်လောက်နဲ့ လှုပ်နေသည်ကို အောက်ပါအတိုင်း ခန့်မှန်းနိုင်ပါသည်။
0 မှ 1.9 = ငလျင်တိုင်းတာရေးဌာန၏ ငလျင်တိုင်းတာသည့် ဂရစ်ကွက်တွင်သာ တွေ့နိုင်ပြီး လူသားများ မသိလိုက်ပါ
2 မှ 2.9 = အိမ်မျက်နှာကျက်တွင် ချိတ်ဆွဲထားသော အရာဝတ္ထူများ စတင် လှုပ်ရမ်းလာခြင်း
3 မှ 3.9= လမ်းပေါ်မောင်းနှင်နေသော ကားပေါ်ရှိလူများ တုန်ခါမှုကို သိရှိခြင်း
4 မှ 4.9= ပြတင်းပေါက်မှန်များကွဲခြင်း၊ အရာဝတ္တူများ ပြုတ်ကျခြင်း
5 မှ 5.9= ပရိဘောဂများ ရွေ့လျားခြင်း၊ အုတ်နံရံအမှုံအမွှားများ စတင်ကျရောက်ခြင်း
6 မှ 6.9= အုတ်နံရံများ စတင်ကွဲအက်ခြင်း၊ အုတ်စများ ပြုတ်ကျခြင်း
7-7.9= အဆောက်အဦးအချို့ ပြိုကျခြင်း၊ မြေအောက်ပိုက်လှိုင်းများ ကွဲခြင်း
8-8.9= တံတားများ ပြိုကျပျက်စီးခြင်း
9-အထက် = အဆောက်အဦးတိုင်း ပြိုကျပျက်စီးခြင်း၊ ငလျင်လှိုင်းလုံးကြီးများ မြေပြင်တွင် လှုပ်ရှားနေသည်ကို မျက်စီဖြင့် မြင်တွေ့နိုင်ခြင်း။
Photo from Google Source
အထက်ဖော်ပြပါအကြောင်းအရာများသည်
ကျွန်တော်သင်ယူမှတ်သားခဲ့ဖူးသည့်အကြောင်းအရာများကို ဝေမျှခြင်းသာဖြစ်ပြီး လိုအပ်ချက်များရှိနိုင်ပါသည်၊ လိုအပ်ချက်များရှိပါက ဖြည့်စွက်
အကြံပြုပေးပါရန် လေးစားစွာ မေတ္တာရပ်ခံပါသည်)
သင်ဆရာ၊မြင်ဆရာ၊ကြားဆရာများအားဦးထိပ်ပန် အစဥ်ဂါဝရပြု၍....
🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏
Myo Htet Aung
Geologist
